Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi akademisyenleri, üzüm posası ve yerel boza mayasını kullanarak biyoteknolojik çalışmalarla zeytinyağı ve balık yağı ile rekabet edebilecek, yüksek katma değerli "tek hücre yağı" üretti. İçeriğindeki antikanserojen biyoaktif bileşiklere dikkat çeken ve tarım arazisine ihtiyaç duymadan laboratuvar koşullarında üretilen bu yağ gıda endüstrisinde önemli bir aşama niteliğinde değerli bir çözüm sunuyor.

Dünya nüfusunun hızla artması ve iklim krizinin tarım alanlarını daraltması, bilim dünyasını alternatif gıda kaynaklarına yöneltti. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümünden bir grup bilim insanı, Türkiye’nin yerel kaynaklarını kullanarak dünya literatürüne geçecek başarılı bir çalışmaya imza attı. TÜBİTAK-1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında desteklenen projeyle, üzüm posasından "Tek Hücre Yağı" (Single Cell Oil) üretildi.

Yerel Maya, Küresel Başarı

TÜBİTAK tarafından desteklenen bu projenin yürütücüsü Prof. Dr. Tuncay Gümüş ve projenin araştırmacıları ise Prof. Dr. Murat Taşan, Doç. Dr. Deniz Damla Altan Kamer, Doç. Dr. Gülce Bedis Kaynarca ve proje burslusu doktora öğrencisi Emel Yücel yer alıyor. Çalışmanın en dikkat çekici noktası üretimde kullanılan mikroorganizma. Proje ekibi, Tekirdağ’ın meşhur Velimeşe bozasından izole ettikleri yerli ve endemik bir maya türünü kullanarak tamamen yerel bir üretim modeli geliştirdi. 

Bir Kilogramdan %25 Verim

Tarımsal atık olarak görülen üzüm posasının hammadde olarak kullanıldığı projede, laboratuvar ortamında her 1 kilogram posadan yaklaşık %25 oranında yüksek kaliteli yağ elde edildi. Elde edilen sonuçlar, Journal of Food Measurement and Characterization ve ACS Omega gibi alanında prestijli uluslararası hakemli dergilerde yayımlanarak bilimsel olarak tescillendi ve literatüre kazandırıldı. Ayrıca, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Anabilim Dalında Prof. Dr. Tuncay Gümüş ve Prof. Dr. Murat Taşan’ın tez danışmanlıklarında “Rhodotorula mucilaginosa BT59 izolatı kullanılarak üzüm posasından tek hücre yağının biyosentezi ve karakterizasyonu” adı ile doktora öğrencisi Emel Yücel’in Doktora tezi olarak da kabul edildi.

Hem Kansere Karşı Hem Kalp Dostu

Üretilen yağın biyoaktif bileşik içerikleri, geleneksel bitkisel yağlar ve balık yağı ile rekabet edebilecek düzeyde. Proje yürütücüsü Prof. Dr. Tuncay Gümüş, elde edilen "fonksiyonel yağın" içeriğine dair şu bilgileri paylaştı: "Yaptığımız analizlerde bu yağın içinde Omega 3 ve Omega 6 yağ asitlerinin yanı sıra likopen ve beta karoten gibi biyoaktif bileşenler tespit ettik. Bu bileşenlerin antikanserojen ve antioksidan etkileri bilimsel olarak bilinmektedir. Dolayısıyla bu ürün, yağ asiti bileşimi bakımından zeytinyağı ve balık yağı ile beta karoten bakımından da palm yağı ile rekabet potansiyeline sahip olup fonksiyonel gıda üretiminde gıda sektöründe kullanılabilecektir"

İklim Krizine Laboratuvar Çözümü

Bu projenin sonuçlarının en stratejik avantajı ise sürdürülebilirlik. Geleneksel yağ üretimi için geniş tarım arazileri ve uygun iklim koşulları gerekirken, "tek hücre yağı" laboratuvar ortamında, iklim şartlarından bağımsız ve kontrollü koşullarda olarak üretilebiliyor. Bu durum, küresel ısınma tehdidi altındaki gıdaya erişim güvenliği için önemli bir aşama niteliğinde bir çözüm sunuyor.

Sırada Patent ve Gıda Sektörü Var

Proje ekibi, önümüzdeki günlerde bu yenilikçi üretim tekniği için patent başvurusunda bulunmaya hazırlanıyor. Bir sonraki hedef ise üniversite-sanayi iş birliği ile bu yağı gıda takviyesi veya fonksiyonel gıda üretiminde kullanımı amacıyla gıda sektörüne sunmak ve üretim kapasitesini endüstriyel ölçeğe taşımak.

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi’nde Gıda Biyoteknoloji Alanında Yoğun olarak Akademik Çalışmalar Sürdürülüyor

Yükseköğretim Kurulu tarafından 2023 tarihinde Gıda Biyoteknolojisi alanında “Uzmanlaşan Üniversite” seçilerek “Öncelikli Alan Misyonu” verilen Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesinde yoğun olarak bu alandaki çalışmalar sürdürülmektedir. Uzmanlık ve yetkinlik gösteren bölüm veya programların 2018-2022 tarih aralığındaki yayın ve atıf performansları ile TÜBİTAK tarafından hazırlanan Üniversitelerin Alan Bazlı Yetkinlik Analizi Raporu çerçevesindeki incelemeler ve değerlendirmeler sonucunda 15 bilim alanında 25 devlet ve vakıf üniversitesinin ilgili bölüm veya programlarına öncelikli alan misyonu verilmesi YÖK tarafından kararlaştırılmıştı. 

Rektör Prof. Dr. Mümin ŞAHİN, “Yükseköğretim Kurulu tarafından Üniversitemize verilen Gıda Biyoteknolojisi alanında uzmanlaşan üniversite etiketinin sorumluluğunda bilimsel üretim, yayın ve araştırma faaliyetleri yoğun olarak sürdürülmekte olup, bu projede emeği geçen proje ekibine ve Gıda Biyoteknolojisi alanındaki çalışmaları yürütmekten sorumlu koordinatörlüğümüze çok teşekkür ederim”.